28. Şehrin teşkilat-ı esasiyesi’ni konuşmak düşünmeyene kolay.

“Dile kolay” deyişi vardır Türkçe’de. Düşünmeksizin… zahmetini, önünü ardını, ederini kederini, giderini gitmezini tefekkür etmeyerek söylemek kolay manasına gelir. Niçin öyle söylediğinizi, nasıl da söyleyebildiğinizi hiç durup tartıp elekten geçirmeyerek size tahfif sarfedenlerdir esasen kolay kolay “dile kolay” diye istihza edenler. İlk ağızdan böyle söylerler.

Şehrin teşekkülüne bir esas getirmek ve meşru bir teşekküle rabtedilegitmesini temin etmek derdinde olan bencileyin zevat “kafayı şehirle bozmuşluğa” hapsedilir çoğunluk. Yapmak zordur, yapmaya giriş de görelim bakalım hâlâ böyle kolay konuşabilecek misin (!?) tekdirine maruz kalınır peşisıra. Kezalik böyle tekdir edenler hiç bir kere bile şehrin teşekkülünü dert edinmemiş kişilerdir. İhtiyardan nasipsiz olduklarını farkedebilemezler çünkü. Bilmek gayesini ve yapmak azmini Allah onlara vermez yani… hidayet etmez. Ve sureta kendi seçtikleri zannıyla bir monarkı, müddetli despotu şehirlerin başına kendi elleriyle oturturlar.

Onlara bir uyarlama kaydedeyim efendim. 1921 Anayasası’ndan ilhamla…

Şehrin hâkimiyeti bilâ kayd ü şart milletinindir. İdare usulü halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müstenittir. Şekl-i hükümeti, Cumhuriyettir. İcra kudreti ve teşri salahiyeti milletinin yegâne ve hakikî mümessili olan Şehir Meclisinde tecelli ve temerküz eder. Şehrimizin dini, Din-i İslâmdır. Resmi lisanı Türkçedir. Şehrin idaresini Şehir Meclisi emanet alır ve hükümeti, Şehremaneti unvanını taşır. Vilayet Meclisi, arazisindeki diğer şehirleri de havi vilâyetler halkınca müntahap âzadan mürekkeptir. Her şehrin meclisi, hemşehrilerinin meşveretinden mahreç inkısam ettiği şuabat-ı idareyi icraa layık addettikleri vekilleri vasıtasiyle şehri idare eder.

Ahkâm-ı şer’iyenin tenfizi, umum kavaninin vâz’ı, tadili, feshi ve iktisat, küşat, imtiyaz, emanet, azil, fesih muahede ve akitleri ve şehrin asayişi ve bunlara dair ilânı gibi hukuk-u esasiye Şehir Meclisine aittir. Kavanin ve nizamat tanziminde muamelât-ı nâsa erfak ve ihtiyacat-ı zamana evfak ahkâm-ı fıkhiye ve hukukiye ile âdap ve muamelât esas ittihaz kılınır. Heyet-i Vekilenin vazife ve mesuliyeti vazife ve iş tahliline amir kanun-u mahsus ile tâyin edilir.

Şehir Meclisleri Heyet-i Umumiyesi tarafından intihap olunan reis, bir intihap devresi zarfında Vilayet Vekaleti Reisi olan bir hemşehridir. Bu sıfatla dahil şehirlerin meclis azası da duran şehremininin rızasına tabi kaydıyla vilayet namına imza vaz’ına ve Heyet-i Vekile mukarreratını tasdika salâhiyettardır. Maiyetinde şehir azalarından müntehap İcra Vekilleri Heyeti müessestir.

Vilâyet, mahallî umurda mânevi şahsiyeti ve muhtariyeti haizdir. Bu şahsiyet ve muhtariyet herhangi hemşehrinin mazbut bir tezkereyi ve vekalet icraını muhakemeye açtığında mahdut tatil edilir. Harici ve dahili siyaset, şer’i, adlî ve askerî umur, beynelmilel iktisadî münasebat ve hükümetin umumi tekâlifi ve menafii birden ziyade vilâyata şâmil hususat müstesna olmak üzere Türkiye Millet Meclisi’nce vazedilecek kavanin mucibınce Evkaf, Medaris, Maarif, Sıhhiye, İktisat, Ziraat, Nafıa ve Muaveneti İçtimaiye işlerinin tanzim ve idaresi vilâyet şûralarının salâhiyeti dâhilindedir.

Türkiye Reisicumhuru şehrin de Reisidir. Bu sıfatla lüzum gördükçe Şehir Meclislerine ve İcra Heyeti Vekillerine riyaset eder. Vilâyetler, iktisadi ve içtimai münasebetleri itibariyle birleştirilerek, umumi müfettişlik kıtaları vücuda getirilir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s