73. Kör olmayana göz aydınlığı: bir bilişsel mekan olarak şehir.

“Bir zamanlar İbrahim de: “Ey Rabbim! Ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster!” demişti. Allah: “İnanmadın mı ki?” buyurdu. İbrahim: “İnandım, fakat kalbim iyice yatışsın diye istiyorum (mutmain olmak istiyorum).” dedi.” Ölünün dirilmesine dair bilgiyi “bir sonuç bilişmesi” yerine koyun, bu bilgiden emin olmayı getiren akledişi de “o sonucun öncüllerini öğrenerek anlamak” yerine koyun. Ve bu iki temsil üzerinden şehirde olup bitenlere vukufumuzu muayene edelim bakalım.

Mutmain olmak, esirî olan evrenselin ve sosyalliğin hem içinde hem önünde kendini “ayrık” tutabilen yegane canlı olan “insan” için geçerli bir “bilgilenme” türü. Ve istatistikçi evvela mutmainneyi meslek edinen bir “birey”. Bir sonucu belirginleştirmek ve o belli sonucun geçmişi ve geleceğini anlamak; amaçların, nesnelerin ve olayların nasıllığını ve nedenini soruştururken o amacın, nesnenin, olayın “mekanını” isabetle teşhis etmedikten sonra tayin edemeyeceğimizi kabul etmeye dayalı. Yığın sonuçlarla ilgili sayısal verilerin, dün, birbirinden soyutlanmış kataloglar halinde okunmasını başarmak “o birey” için kafiydi belki. Fakat bugün soyut katalogların arasındaki “sınır” gayet muğlak. Hatta bu muğlaklık bizzat mutmain olunmak istenen bir “biliş alanı”.

Şehir, “inanların odaklandığı gerçekleri” ve “makbul sayılan halleri” ölçülebilir, karşılaştırılabilir şekilde sunmak hizmetini, bugün, sadece “karar vericilere” değil “karara katılan, karara itiraz eden bütün bireylere” de verebilmelidir. Çünkü şehir mezkür “esirî” alemlerden biri kıymetindedir. Hepimiz onun içindeyiz ve o hepimizin önünde zira.

İşte tam da burada “mekan”a dayalı sosyal monitoring’i başarmak şartıyla karşı karşıyayız. Yani;..

  • verinin ilişkili olduğu konum hiyerarşisini kaştarabilmemiz gerekiyor. Bu da ülke, şehir, mahalle, köy, mezra, orman, ağaç dibi, anıt dibi, meydan, yol, kıyı, göl, deniz, tepe, daire, site, blok, apartman, kat, oda, cadde, sokak, çıkmaz, avlu gibi vs.  enva-i çeşit mekan dallanmasından kopukluğun önüne geçmeyi gerektiriyor.
  • verinin ilişkili olduğu faaliyet alanı türleri entegrasyonunu kaştarabilmemiz gerekiyor. Bu da isic, nace gibi sınıflamaları arasında kurulmuş eşleştirmeyi gerektiriyor.
  • verinin ilişkili olduğu nesneler etkileşimini kaştarabilmemiz gerekiyor. Bu da us97 (araba, makine, gıda, mobilya, yapı malzemesi gibi) ve flora, fauna, hammadde sınıflamasına ulamayı gerektiriyor.
  • verinin ilişkili olduğu iyelik alanı türlerini kaştarabilmemiz gerekiyor.  Bu da çocuk, genç, talebe, yolcu, vatandaş, millet, ırk, misafir, parti, dernek, vakıf, mazlum, zalim, muhacir, seçmen, ana, baba gibi aidiyetleri kaştarabilmeyi gerektiriyor.
  • verinin ilişkili olduğu amaç alanı türlerini kaştarabilmemiz gerekiyor. Bu da isco, dewey sınıflamasındaki gibi meslekler ve iştigallerle temasları kaştarabilmeyi gerektiriyor.
  • verinin ilişkili olduğu ortam türlerini kaştarabilmemiz gerekiyor. Bu da okul, ibadethane, ev, işyeri, tesis, ulaşım vasıtası, ulaşım hattı, durak, iskele, liman, gar, enerji hattı, çarşı, gazete gibi resmi daire, sanayi sitesi, yasalar gibi alemlerle etkileşimi kaştarabilmeyi gerektiriyor.
  • verinin ilişkili olduğu sebep türlerini kaştarabilmemiz gerekiyor. Bu da borç, seçim, savaş, akitler, geçim, gelir, gider, ithalat, ihracat, iklim, deprem, göç, tedavi, yargılama gibi hareket türleriyle illiyetleri kaştarabilmeyi gerektiriyor.

Yukarıdaki soyutluğu somutlaştırdığımızda, mesela, önümüzdeki mahalli idareler seçimini, milletvekili seçimini, cumhurbaşkanlığı seçimini ileri sürebilirim. Seçim sonuçlarını başarılı bir şekilde nesnel okuyabilmek… yani sonuçların bize söylediklerinden tatmin olabilmek konum, faaliyet, nesne, iyelik, amaç, ortam, sebep projeksiyonlarıyla ayrı ayrı kendinde ve birinden diğerlerine vektörel ve birbirleriyle bütüncül seçim mesajını alabilmek çok değerli olacaktır.

Bu örnekteki gibi bir değeri ortaya koymak bugün ne kadar mümkündür? Bilişsel amaçlar billurlaşmış mıdır ve bilgiyi işleyebilmemizi sağlayan araçlar elimizde midir yani? Evet öyledir. Bunların yetmediği yerde istatistik rölevesi yapan kurumların periyodiklerinden çıkan verilerle, yetmezlik kapatılacaktır. Zaten istatistik rölevelerinden çıkan veriler de yukarıda zikrettiğimiz biçimde “mekan” potasında kaynaştırılamadıktan sonra el yordamıyla keşfetmekten ibaret kalacaktır.

Ezcümle… sosyali okumak başarımı yüksek bir istatistik hizmeti bugünkü günde yıllık 100 bin dolar karşılığında kiralanabilen lisanslar sayesinde mümkündür.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s